Dünya genelinde en sık tüketilen içeceklerden bir tanesi olan çay, bilim dünyasının da uzun süredir mercek altında tuttuğu besinlerden biri.
Yapılan araştırmalar, çayın içeriğindeki çeşitli bitkisel bileşenlerin damar fonksiyonlarını destekleyebileceğini, vücuttaki iltihaplanma süreçlerini etkileyebileceğini, bağırsak mikrobiyotasına katkı sağlayabileceğini ve zihinsel performans üzerinde olumlu sonuçlar ortaya çıkarabileceğini gösteriyor.
Arabası olanlar dikkat: Bu hataları yapan yandı! Ağır kusura giriyor
Çay tüketimi ile yaşam süresi arasındaki bağlantıyı inceleyen araştırmalar, çay içen bireylerin hiç ya da çok az çay tüketenlere göre daha düşük ölüm riski taşıyabileceğine işaret ediyor.
2023 yılında Annals of Internal Medicine dergisinde yayımlanan bir çalışmada, Birleşik Krallık'ta yaşayan 40-69 yaş arasındaki yaklaşık 500 bin yetişkin 10 yılı aşkın süre boyunca takip edildi. Sonuçlara göre çay tüketenlerde takip dönemindeki ölüm riski, çay içmeyenlere kıyasla daha düşüktü. Özellikle günde 2-3 fincan tüketen grupta ölüm oranının yaklaşık yüzde 13 daha düşük olduğu görüldü.
Siyah çayın damar sağlığı üzerindeki etkilerini inceleyen çalışmalar da dikkat çekici sonuçlar ortaya koyuyor.
Circulation dergisinde yayımlanan bir araştırmada, koroner arter hastalığı bulunan 66 yetişkinin siyah çay tüketimi incelendi. Katılımcılar belirli bir süre boyunca her gün yaklaşık üç fincan siyah çay tüketirken, araştırmanın başka bir döneminde yalnızca su içti.
Elde edilen bulgular, siyah çay tüketiminin damarların işlevinde iyileşmeyle bağlantılı olabileceğini ortaya koydu. Araştırmacılar bu durumun kandaki polifenol seviyelerindeki artışla ilişkili olabileceğini değerlendirdi.
Çayın tip 2 diyabeti kesin olarak önlediğini söylemek mümkün değil. Ancak bazı çalışmalar, çay tüketiminin metabolik sağlıkla ilgili belirli göstergeler üzerinde olumlu etkiler oluşturabileceğine dikkat çekiyor.
Özellikle küçük çaplı klinik çalışmalarda siyah çayın yemek sonrasında meydana gelen kan şekeri yükselişini sınırlamaya yardımcı olabileceği görüldü. Bazı araştırmalar ise çaydaki bileşenlerin inflamasyon ve bağışıklık sistemiyle ilişkili süreçler üzerinde etkili olabileceğini düşündürüyor.
Yeşil ve siyah çay, meyve ve sebzelerde de bulunan polifenoller bakımından zengin içecekler arasında bulunuyor. Bu bitkisel bileşiklerin bağırsaktaki yararlı mikroorganizmaların gelişimine katkı sağlayabileceği belirtiliyor.
Çayın içerdiği kafein, uyanıklık ve konsantrasyon üzerinde olumlu etki gösterebiliyor. Üstelik bazı araştırmalar, çayın kahveye kıyasla uyku üzerinde daha sınırlı bir olumsuz etkiye sahip olabileceğini ortaya koyuyor.
30 sağlıklı yetişkin üzerinde yapılan bir çalışmada, katılımcıların kahve veya siyah çay tüketiminin etkileri karşılaştırıldı. Her iki içeceğin de uyanıklık ve bilişsel performansta benzer düzeyde iyileşme sağladığı görüldü. Ancak siyah çay tüketenlerin gece saatlerinde kahve içenlere göre daha az uyku problemi yaşadığı belirlendi.
6. Rahatlamaya ve stresin azalmasına yardımcı oluyor
Yeşil çayın bilişsel etkileri üzerine daha önce yapılmış araştırmaları değerlendiren 2017 tarihli bir bilimsel inceleme, yeşil çayın kaygının azaltılması, dikkat ve hafızanın desteklenmesi açısından potansiyel taşıdığını ortaya koydu.
Bilim insanlarının üzerinde durduğu bileşenlerden biri ise siyah, beyaz ve yeşil çayda doğal olarak bulunan L-theanine. Araştırmalar, bu amino asidin stresin azaltılması ve daha sakin bir ruh halinin desteklenmesiyle ilişkili olabileceğini gösteriyor.