Konut kiralarında yaşanan hızlı fiyat artışları, ev sahipleri ile kiracılar arasındaki anlaşmazlıkları ve hukuki uyuşmazlıkları beraberinde getiriyor.
Ülke TV'de yayınlanan Ülke'de Hayat programının sunucusu Serda Doğru'nun konuğu olan Avukat Sedat Gürgen, vatandaşların sorularını yanıtlayarak ev arkadaşlığından dövizle kiraya, 5 yıllık kira tespit davalarından sözleşmede bedelin düşük gösterilmesine kadar gündemdeki birçok konuya açıklık getirdi.
Artan kira bedellerini karşılamakta zorlanan bir vatandaşın "Yanımıza ev arkadaşı alarak kirayı paylaşıyoruz, bu durum suç mu?" sorusuna yanıt veren Av. Sedat Gürgen, olayın niteliğine dikkat çekti:
Ticari Faaliyet ile Ev Arkadaşlığı Farkı: Evi tek başına hostele çevirerek ruhsatsız şekilde çok sayıda kişiye kiralamak (ticari faaliyete dönüştürmek) sözleşmeye ve mevzuata aykırıdır. Bu tür yerler belediyelerce mühürlenebilir ve mali yaptırımlarla karşılaşabilir.
Yasal Sorumluluk: Evi ticari amaca dökmeden, sadece kiraya destek olması amacıyla yanına ev arkadaşı almak bir suç teşkil etmez. Ancak ev sahibine karşı hukuki ve mali sorumluluk tamamen imza sahibi ana kiracıya aittir.
Uygulamada vergi ve stopaj ödememek amacıyla çift sözleşme düzenlenmesi ya da kira bedelinin bir kısmının bankadan, bir kısmının elden ödenmesi yöntemine başvurulduğunu belirten Av. Sedat Gürgen, bu durumun iki taraf için de ciddi riskler taşıdığını vurguladı.
Tahliye Davalarında Aleyhe Sonuç: İlerleyen süreçte taraflar arasında ihtilaf çıktığında veya ev satıldığında, mahkemelerde resmi makamlara sunulan düşük bedelli sözleşmeler esas alınabilmekte, bu da mülk sahiplerini ve kiracıları mağdur edebilmektedir.
Vergi Cezaları: Maliye tarafından tespit edilmesi durumunda cezai işlem uygulanacağı hatırlatılarak, taraflara işlemlerini usulüne ve mevzuata uygun yürütmeleri tavsiye edildi.
Döviz üzerinden kiralama yapılan durumlar ve ev sahiplerinin yasal artışın üzerindeki talepleri hakkında da açıklamalarda bulunan Av. Sedat Gürgen:
Türk Lirası Zorunluluğu: Türkiye'de yerleşik kişilerin kendi aralarında akdettiği konut kira sözleşmelerinin Türk Lirası cinsinden yapılmasının esas olduğunu belirtti.
Sözleşmedeki Şartlar Geçerli: Kiracının, sözleşmede belirlenen veya kanunun öngördüğü yasal oranlarda artış yaparak ödemesini gününde banka kanalıyla yatırması durumunda, ev sahibinin kiracıyı keyfi olarak evden çıkarmasının hukuken mümkün olmadığını vurguladı.
Beşinci yılını tamamlayan kiracıların durumuna ilişkin yürütülen süreci özetleyen Av. Sedat Gürgen, izlenmesi gereken yolu şöyle aktardı:
Emsal Rayiç Bedel Hesabı: 5 yılı dolduran kiracılar için ev sahipleri, değişen ekonomik koşullar doğrultusunda "Kira Tespit Davası" açabilir.
Hakkaniyet İndirimi: Mahkemeler, bölgedeki emsal kira bedellerini inceledikten sonra kiracının eski kiracı olmasını göz önünde bulundurarak belirlenen yeni tutar üzerinden %10 ila %20 arasında hakkaniyet indirimi uygular.
Zorunlu Arabuluculuk: Dava açılmadan önce tarafların arabuluculuk sürecinden geçmesi zorunludur.
Kiracının kirasını ödememesi halinde izlenecek hukuki yolun süre şartlarına bağlı olmadığını ifade eden Av. Sedat Gürgen; kiranın aksatılması durumunda ev sahibinin icra takibi 30 günlük ödeme emri)başlatabileceğini, 30 günlük süre içinde ödeme yapılmaması halinde İcra Mahkemesi kanalıyla tahliye sürecinin başlatılabileceğini kaydetti.