ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping'in başkent Washington'da gerçekleştireceği kritik zirve öncesinde diplomatik kulisler hareketlendi. Axios gazetesinde yer alan habere göre, iki ülke arasındaki ilişkilerin son derece kırılgan olduğu bu dönemde masadaki en somut başlık ticaret veya diplomatik yumuşama değil, yapay zeka krizlerine karşı kurulması planlanan acil iletişim hattı oldu. Soğuk Savaş dönemini hatırlatan bu girişim, yapay zekanın beklenmedik bir felakete yol açması durumunda iki süper gücün anında temas kurabilmesini hedefliyor.
ABD Başkanı Trump, son dönemde yapay zekanın tehlikelerine dikkat çeken kesimleri sert bir dille eleştiriyor. Süreci tamamen küresel rekabet ekseninde değerlendiren Trump, yapay zeka kaynaklı felaket senaryolarını reddederek, "Bu kıyamet senaryoları tamamen yalan. Ana hedefimiz Çin'i geride bırakmak olmalıdır" değerlendirmesinde bulundu. Trump, Pekin karşısındaki liderliği korumak adına yapay zeka teknolojilerini hiçbir şekilde kısıtlamayacaklarının sözünü verdi.
ABD'nin önde gelen yapay zeka laboratuvarları da Çin tehdidi konusunda benzer endişeleri taşıyor. Ancak laboratuvar yöneticileri, yarışın kızışmasının küresel güvenlik bariyerlerini zorunlu kıldığına dikkat çekiyor.
2015 yılından bu yana ilk kez resmi bir ziyaret için Washington'a gelen Çin Devlet Başkanı Şi Cinping ise hassas bir denge kurmaya çalışıyor. Şi, ABD'nin önde olduğu bir denklemde yarışı donduracak güvenlik kurallarına onay vermek istemiyor. Çin yönetimi, ABD'nin çip kısıtlamalarını ve itidal çağrılarını kendi gelişimlerini engellemeye yönelik hamleler olarak görüyor.
Pekin'in asıl odak noktası, Silikon Vadisi tarzı insanlığın yok oluşu senaryolarından ziyade siber saldırılar ve kritik altyapıların çökmesi gibi somut tehlikeler. Çin Komünist Partisi, yapay zekanın ekonomiyi dönüştürmesini hedeflerken, bu gücün kendi denetimlerinden çıkmasına kesinlikle karşı çıkıyor.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent'in Çinli yetkililere ulusal güvenliği ilgilendiren yapay zeka vakaları için bir bildirim mekanizması önermesi, bu tarihi adıma zemin hazırladı. Önerinin tarihsel emsali, Küba Füze Krizi'nin ardından Washington ile Moskova arasında kurulan doğrudan hat olarak biliniyor. Zirve kapsamında Trump ve Şi'nin ortak riskleri ele alması ve bu kriz kanalına kalıcı bir yapı kazandıracak resmi bir ABD-Çin Yapay Zeka Diyaloğu mekanizmasını müzakere etmesi bekleniyor.
Masadaki teklife rağmen, kırmızı telefonun tam olarak hangi senaryoda kullanılacağı belirsizliğini koruyor. Olası bir yapay zeka felaketinde, örneğin gelişmiş bir modelin kritik bir altyapıya siber saldırı başlatması durumunda, ilk alarmın askeri bir komuta merkezinden önce özel bir şirkette çalabileceği belirtiliyor. Bu durum, yetkililerin tehdidi tam anlamadan karşı tarafla ne kadar bilgi paylaşacağı sorusunu gündeme getiriyor.
İki ülke arasında halihazırda kriz iletişim hatları bulunsa da, geçmiş tecrübeler bu hatların en kritik anlarda işlemediğini gösteriyor. Çin, Nancy Pelosi'nin 2022'deki Tayvan ziyaretinin ardından askeri temasları askıya almış, aylar sonra ABD bir Çin casus balonunu düşürdüğünde ise Pekin yönetimi Pentagon'dan gelen çağrıları reddetmişti. Benzer şekilde COVID-19 pandemisi de şeffaflık ve iş birliği gerektirirken, tarafların birbirini suçladığı bir propaganda savaşına dönüşmüştü.