Uluslararası sermaye piyasalarında yaşanan gelişmeler, Türkiye ekonomisi açısından yeni bir riskin kapısını aralıyor.
MSCI’nın Türk hisselerine yönelik uyarısı yalnızca Borsa İstanbul’un geleceğini değil, yabancı yatırımcının Türkiye’ye duyduğu güveni de yeniden tartışmaya açıyor.
Çünkü borsalarda en büyük kayıp, hisse senetlerinin değer kaybetmesinden önce yatırımcı güveninin kaybolması oluyor.
MSCI, dünya genelinde büyük yatırım fonlarının takip ettiği uluslararası endeksleri hazırlayan önemli bir kuruluş. Milyarlarca dolarlık yatırımın hangi ülkelere ve şirketlere yönlendirileceğinde bu endeksler etkili oluyor.
MSCI’nın Türk hisselerine ilişkin değerlendirmesi, yalnızca teknik bir borsa meselesi olarak görülmemeli. Burada asıl konu Türkiye’nin uluslararası yatırımcılar açısından güvenilir, şeffaf ve öngörülebilir bir piyasa olma niteliğini koruyup koruyamayacağıdır.
Endonezya’da şirketlerin ortaklık yapılarının yeterince şeffaf olmaması ve piyasa işlemlerine yönelik şüpheler, MSCI’nın ülkenin piyasa sınıflandırmasını yeniden değerlendirmesine neden oldu.
Bu gelişmelerin ardından Endonezya borsasında sert satışlar yaşandı.Şirketlerin fabrikaları kapanmadı, üretimleri bir gecede durmadı. Ancak yatırımcı güveninin sarsılması, hisse senetlerinde ciddi değer kayıpları oluşturdu.
Türkiye açısından çıkarılması gereken ders: “Sermaye yalnızca kazanç aramaz, aynı zamanda güven arar.”
Son dönemde Türkiye’de yaşanan fon tartışmaları, piyasa manipülasyonu iddiaları ve yatırımcıların birikimlerine ilişkin belirsizlikler, sermaye piyasalarının denetim mekanizmalarını yeniden gündeme taşıdı.
Bir yatırım fonunun değerinin gerçeği yansıtmadığına dair şüphe oluştuğunda, zarar yalnızca o fondaki yatırımcılarla sınırlı kalmayabilir.
Örneğin; yabancı bir yatırım fonunun Türkiye’de 1 milyar dolarlık yatırımı olduğunu düşünelim. Bu fon, piyasadaki fiyatların sağlıklı oluşmadığına veya yatırımcı haklarının yeterince korunmadığına kanaat getirirse yatırımlarını azaltmayı tercih edebilir. Böyle bir durumda yalnızca hisse senetleri satılmaz. Türkiye’ye yönelik yeni sermaye girişleri de zayıflayabilir.
Yabancı yatırımcıların Türk hisselerinde geniş çaplı satışa yönelmesi, Borsa İstanbul’da değer kayıplarını artırabilir.
Sermaye çıkışlarının döviz talebini yükseltmesi halinde Türk lirası üzerinde de baskı oluşabilir.
Kurda yaşanabilecek yükseliş ise ithal ürünlerden akaryakıta, üretim maliyetlerinden market fiyatlarına kadar birçok alanda vatandaşın karşısına çıkabilir.
Başlangıçta yalnızca borsa yatırımcısını ilgilendiriyor gibi görünen bir güven sorunu, zamanla milyonlarca insanın alım gücünü etkileyebilir.
Türkiye’nin önünde önemli bir fırsat bulunuyor. Sermaye piyasalarında şeffaflığın artırılması, manipülasyon iddialarının etkin biçimde soruşturulması, fonların bağımsız denetiminin güçlendirilmesi ve yatırımcı haklarının korunması artık ekonomik bir zorunluluk.
Özellikle Sermaye Piyasası Kurulu başta olmak üzere ilgili kurumların hızlı, açık ve güven veren adımlar atması gerekiyor. Yabancı yatırımcıya yalnızca yüksek getiri vadetmek yeterli değil. Hukuki güvence, sağlıklı fiyat oluşumu ve öngörülebilir kurallar da sunulmalı.
Yabancı sermayeyi ülkeye getirmek yıllar alabilir, ancak güven kaybı bu sermayenin çok kısa sürede çıkmasına neden olabilir. Türkiye’nin 2027 yılına güçlü bir sermaye piyasasıyla girebilmesi için bugünden gerekli adımları atması gerekiyor. Çünkü mesele yalnızca Borsa İstanbul’un kaç puan olduğu değil, Türkiye ekonomisine duyulan güvenin ne kadar güçlü olduğudur.
Son söz: Borsada kaybedilen para yeniden kazanılabilir. Ancak kaybedilen güvenin bedelini yalnızca yatırımcı değil, bütün ekonomi öder.