Takas İstanbul, Takasbank Para Piyasası (TPP) üzerinden belirli kişi ve kuruluşlara finansman sağlandığı yönündeki iddiaların gerçeği yansıtmadığını belirterek, TPP'de borç veren veya borç alan taraf olmadığını ve kendi kaynaklarından herhangi bir finansman sağlamadığını açıkladı.
Kurum tarafından yapılan kamuoyu duyurusunda, TPP'nin işleyişi, teminat yapısı, İşsizlik Sigortası Fonu'nun piyasadaki işlemleri ve Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu'nda (TEFAS) TLY fonuna ilişkin süreçler hakkında bilgi verildi.
Sosyal medyadaki iddialara karşı Takasbank, "Son günlerde sosyal medyada ve bazı yayın organlarında, Takasbank Para Piyasası (TPP) aracılığıyla Bankamızca belirli kişi ve kuruluşlara finansman sağlandığı yönünde gerçeği yansıtmayan iddialara yer verilmektedir. Bunun yanı sıra Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Platformu'na (TEFAS) ilişkin çeşitli değerlendirmeler de yapılmaktadır. Kurumumuz, ilgili kanun ve mevzuatın kendisine verdiği görevleri bu mevzuatın öngördüğü çerçevede yerine getiren bir finansal altyapı kuruluşudur. Kamuoyunun doğru bilgilendirilmesi amacıyla bu açıklamaların yapılması gerekli görülmüştür" sözleriyle kamuoyunu bilgilendirdi.
Piyasada kurum kaynaklarının belirli adreslere yönlendirildiği iddialarını teknik işleyişi anlatarak kesin bir dille reddeden Takasbank, "Bankamız TPP'de borç veren ya da borç alan taraf olarak yer almamakta ve kendi kaynaklarından herhangi bir finansman sağlamamaktadır. TPP, Bankamızın kurucusu ve işleticisi olduğu organize bir para piyasasıdır. Piyasada düzenleyici ve denetleyici otoritelerden faaliyet izni almış kuruluşlar üye olarak işlem yapmaktadır. Piyasa üyeleri; bankalar, faktoring, finansal kiralama ve tüketici finansman şirketleri, aracı kurumlar ile sigorta ve emeklilik şirketleridir. Yatırım fonları gibi diğer kurumlar piyasaya bu üyeler aracılığıyla erişmektedir. Nakit fazlası olan üyeler piyasaya borç vermekte, nakit ihtiyacı olan üyeler piyasadan borç almaktadır. Emirler, tarafların birbirini görmediği bir yapıda eşleşmektedir. Bu nedenle hiçbir kurum karşı tarafını seçemez ve hiçbir kurumun kaynağı belirli bir borçluya yönlendirilemez. Piyasadan sağlanan kaynakların kullanımı, diğer tüm finansman türlerinde olduğu gibi, borç alan kuruluşun sorumluluğunda ve ilgili mevzuatın gözetimindedir. Piyasada ağırlıklı olarak aracı kurumlar ve fonlar likidite fazlalarını değerlendirmekte; faktoring, finansal kiralama ve tüketici finansman şirketleri ise finansman sağlamaktadır. TPP bu yönüyle ülkemiz para ve sermaye piyasaları arasında köprü vazifesi görmektedir" ifadelerini kullandı.
TPP'de borçlanmaların tamamının yüksek nitelikli teminatlara bağlı olduğunu ve spekülatif hisselerin kapıdan dahi sokulmadığını vurgulayan Takasbank, "TPP'deki tüm borçlanmalar teminatlıdır; fiyatı olağan dışı artmış pay senetleri hiçbir zaman teminata kabul edilmemiştir. Teminatların yaklaşık yüzde 84'ü banka teminat mektuplarından oluşmakta olup bunların tamamına yakını büyük ölçekli bankalarca düzenlenmiştir. Kalanı altın, döviz, devlet iç ve dış borçlanma senetleri gibi yüksek likiditeye sahip varlıklardır. Pay senetlerinin toplam teminat içindeki oranı yüzde 1,5'in altındadır ve tamamı güncel BIST30 paylarından oluşmaktadır. Üyelerin piyasadan limitleri dahilinde borçlanabilmeleri için asgari yüzde 105 oranında teminat yatırmaları gerekmektedir. Teminatlar, bir üyenin yükümlülüğünü yerine getirememesi halinde borç verenlerin mağdur olmaması için kullanılır. Bir üye hakkında yetkili kurumlarca tedbir kararı alınması halinde ise o üyenin limitleri derhal sınırlandırılır. Halihazırda yaklaşık 240 milyar TL tutarındaki işlemlere karşılık yaklaşık 450 milyar TL teminat bulunmaktadır. Aradaki fark, üyelerin limitlerine göre ihtiyaten yatırdığı teminatlardan kaynaklanır" sözlerine yer verdi.
Kamuoyunda tartışma konusu yapılmak istenen belirli bir üyeye ilişkin gerçekleri de şeffaflıkla paylaştıklarını belirten Takasbank, "Kamuoyunda adı geçen üyeye TPP'de Bankamız kaynaklarından herhangi bir finansman sağlanmamıştır. İlgili üyenin TPP nezdindeki işlemlerinin tamamı piyasa kuralları çerçevesinde yapılan işlemler olup Bankamızca bir kaynak aktarımı söz konusu değildir. Bahse konu dönemde üyenin vermiş olduğu teminatlar döviz, altın, DİBS ve likiditesi yüksek BIST30 paylarından oluşmaktaydı. Fiyatı olağan dışı artmış pay senetleri hiçbir zaman teminata kabul edilmemiştir. Üyenin işlem yetkileri, hakkında yetkili kurumlarca tedbir kararı alınmasının ardından derhal kısıtlanmıştır" açıklamasında bulundu.
İşsizlik Sigortası Fonu üzerinden üretilmeye çalışılan spekülasyonlara da teknik kuralları hatırlatan Takasbank, "İşsizlik Sigortası Fonu'nun TPP'de başka bir fonu hususi olarak fonlaması mümkün değildir. İşsizlik Sigortası Fonu, doğrudan TPP üyesi değildir. Fon, likidite planlaması dahilinde bir aracı kurum üzerinden TPP'de işlem yapabilme imkânına sahiptir. İşsizlik Sigortası Fonu tarafından hususi olarak seçilerek bir başka yatırım fonunun fonlanması prensip olarak da teknik olarak da mümkün değildir. Bankamız bu süreçlerin tarafı olmadığı gibi, herhangi bir kaynak tahsisi yapması da söz konusu değildir" ifadelerine yer verdi.
Son olarak piyasanın güvenilirliğinin altını çizen ve sistemin çalıştığını belirten Takasbank, "TPP'de bugüne kadar hiçbir temerrüt yaşanmamış, piyasaya kaynak sağlayan hiçbir kurum zarara uğramamıştır. Piyasa, kamuoyunda tartışılan süreçten etkilenmeksizin olağan işleyişini sürdürmektedir" değerlendirmesinde bulundu.