Rekabet Kurumu yayımladığı raporda, ilaç firmalarının yeni eş değer ilaçların piyasaya çıkmasını engellediğini ortaya koydu. Şirketlerin patent tehditleri ve eczane anlaşmalarıyla pazarı kısıtladığı tespiti rapora yansıdı.
Rekabet Kurumu, yayımladığı raporla ilaç şirketlerinin oyunlarını deşifre etti. Firmaların eczanelerle anlaşma yaparak yeni eş değer ilaçların piyasaya çıkmasını engellemeye çalıştığı ortaya çıktı. Değer bakımından ilaç harcamalarının yüzde 85'i SGK tarafından karşılanıyor. Sabah Gazetesi’nden Barış Şimşek’in haberinde dev ilaç şirketlerinin muadil ilaç üreticilerine uyguladığı baskıya dikkat çekildi:
Rekabet Kurumu geçtiğimiz yıl sonu 17 ilaç firmasına kestiği 245 milyon liralık cezanın gerekçelerinin sıralandığı "İlaç Sektör İncelemesi Ön Raporu"nu tamamlayarak yayımladı. Raporda, ilaç firmalarının eczaneler ile yaptığı ikili anlaşmalar, yeni eş değer ilaçların piyasaya çıkmasını engelleyici faaliyetler, çalışan ayartmama anlaşmaları gibi konularda ihlallerde bulundukları anlatıldı. Raporda küresel ilaç pazarı 2 trilyon dolarlık büyüklüğe ulaşırken, Türkiye'de ise 2025'te 479 milyar TL'ye ulaştığı ifade edildi. Türkiye'nin küresel ligde 19'uncu sırada yer aldığı ve ilaç geliştirmek için Ar-Ge'ye 540 milyon dolar harcandığı anlatıldı.
Raporda fiyatı daha uygun olan, muadil ilaçlarla aynı işlevlere sahip eşdeğer ilaç üreticilerinin yaşadığı sorunlara da dikkat çekildi. Bu kapsamda referans yani patentli ana ilaç üreticilerinin aynı ilaç için molekülün yanı sıra çok sayıda ikincil patent koruması elde etmesinin eşdeğer ilaç üreticilerinin pazara girişi önünde engel yarattığı anlatıldı. Referans ilaç üreticileri tarafından patentin koruma kapsamı ve etkinliğine bakılmaksızın gönderilen ihtarnameler ve dava açma tehditlerinin pazara girişi zorlaştırdığı belirtildi. Ayrıca eşdeğer ilaç üreticilerine getirilen ticari üretim yapma zorunluluğu koşulunun pazara girişi 8-10 hafta kadar geciktirdiği belirlendi.
Türkiye'de ilaç harcamalarının miktar bakımından yüzde 95'inin, değer bakımından ise yüzde 85'den fazlasının geri ödeme kapsamında SGK tarafından karşılandığı kaydedilirken, toplam pazar genelinde ortalama kutu ilaç bedelinin 164 TL olduğu belirlendi.
Türkiye genelinde 30 bin eczane bulunduğu ve ilaç pazarının yüzde 83,8'inin eczane kanalıyla, geri kalan kısmın ise hastane kanalıyla oluştuğu anlatıldı. Raporda eczaneler adına ilaç satışı yapmak maksadıyla internet sitesi açılamayacağı belirtildi. Hastaları belirli bir eczaneye yönlendirmek amacıyla aracı veya simsar kullanılamayacağı da anlatıldı. Buna göre reçete yönlendirme veya simsarlık durumunda 5 bin TL'den 50 bin TL'ye kadar idari para cezası uygulandığı ifade edildi. Tekrarında ceza iki katı olarak uygulanıyor. 2004'ten bu yana ilaç fiyatlandırmasında referans fiyatlandırma sistemi kullanılıyor. Buna göre, AB üyeleri arasından en az 5, en fazla 10 ülke referans ülke olarak Sağlık Bakanlığı'nca belirleniyor. Referans ülkeler Fransa, İspanya, İtalya, Portekiz ve Yunanistan olurken, ilacın satış fiyatı düşük olan ülkedeki fiyat, gerçek kaynak fiyat olarak kabul ediliyor.