Orta Doğu’daki çatışmaların etkisi otomotiv sektöründe motor yağı tedarikine de yansıdı. Stokların azalmasıyla Volkswagen, Toyota ve Stellantis alternatif yağ tedarikçileri ve ürünler için yeni arayışlara yöneldi. Baz yağ fiyatları üç katına çıkarken, sürücüleri rutin araç bakımlarında zam ve gecikmeler bekliyor.
Orta Doğu’daki çatışmaların küresel tedarik zincirlerine yansıması, otomotiv sektöründe motor yağı tedarik sorununu gündeme getirdi. İlk dönemde mevcut stoklarla süreci sürdüren üreticiler, ABD ve Avrupa’daki yüksek kaliteli baz yağ rezervlerinin azalmasıyla birlikte ciddi bir hammadde sıkıntısıyla karşı karşıya kaldı.
Financial Times'ın haberine göre aralarında Volkswagen, Stellantis ve Toyota’nın da bulunduğu dünya devi üreticiler, üretimin ve araç bakım hizmetlerinin aksamaması için alternatif motor yağı ve yağlayıcı formüllerine yönelmeye başladı. Ancak sektör yöneticileri, yeni tedarik kanallarının da son derece kısıtlı olduğunu ve yaşanabilecek yeni bir şok karşısında savunmasız kaldığını vurguluyor.
Motorun sağlıklı çalışması ve arızaların önüne geçilmesi için hayati önem taşıyan rutin yağ değişimleri, araç sahipleri için çok daha maliyetli ve zaman alıcı hale gelebilir. Sektördeki krizin boyutunu rakamlar da ortaya koyuyor: Motor yağı yapımında kullanılan ve son derece rafine bir ürün olan "Group III" baz yağlarının ton fiyatı, Avrupa ve ABD'de savaş öncesi seviyelerin neredeyse üç katına çıkarak 4.000 dolar seviyesine ulaştı.
Bağımsız Yağ Üreticileri Derneği (ILMA) İcra Kurulu Başkanı Holly Alfano, duruma ilişkin yaptığı değerlendirmede, "Alternatif tedarikçilerin de kapasiteleri sınırlı. Nakliye hatlarında yaşanacak yeni bir aksaklık, rafineri arızası ya da başka bir tedarik şoku durumu hızla kötüleştirebilir. Sektör şu an adeta bıçak sırtında ilerliyor," uyarısında bulundu.
Krizin en büyük tetikleyicilerinden biri, Mart ayında İran füzelerinin Shell’in Katar’daki devasa gazdan sıvıya dönüştürme (GTL) tesisini isabet alması oldu. Tesisin ciddi hasar görmesi ve tamirat sürecine girmesiyle Group III baz yağ tedariki durma noktasına geldi.
Emtia araştırma şirketi Argus Media'nın baz yağ fiyatlandırmasından sorumlu küresel başkanı Gabriella Twining, ABD ve Avrupa'daki bazı Orta Doğulu tedarikçilerin ellerindeki ürünlerin tamamen bittiğini ve mücbir sebep ilan etmek zorunda kaldıklarını söyledi. Twining, "Seçeneklerimiz her geçen gün azalıyor. Hürmüz Boğazı yarın açılsa bile Avrupa ve ABD’ye yeni sevkiyatların ulaşması en erken Ekim ayını bulacaktır," ifadelerini kullandı.
Otomobil üreticileri, araç bakımlarının durmasını engellemek amacıyla teknik onay süreçlerini hızlandırarak alternatif motor yağı karışımlarını değerlendirmeye aldı:
Stellantis: Yeniden formüle edilmiş yağlayıcıları test ettiklerini ve endüstri standartlarına uygun alternatif ürünleri güvenceye aldıklarını bildirdi.
Volkswagen: Hammadde sıkıntısının tüm sektörü etkileyen küresel bir kriz olduğunu vurgulayarak, teknik şartnamelerine ve kalite standartlarına uygun yeni kaynakları değerlendirdiklerini belirtti.
Toyota ve Suzuki: Toyota gerekli alternatif tedariki sağladığını açıklarken; Suzuki, Japonya'daki bazı bayilerinde Haziran ayından bu yana yaşanan yağ değişimi gecikmeleri nedeniyle tüm tedarik zincirini incelemeye aldığını duyurdu.
Japonya'nın Osaka kentindeki bir taksi şirketi, tedarik durumunun bir miktar toparlandığını ancak baz yağ fiyatlarının ikiye katlanması nedeniyle taksi ücretlerini artırmak zorunda kaldıklarını açıkladı.
Uzmanlar, sektördeki birleşmeler nedeniyle tedarikçi sayısının azaldığına ve Güney Kore gibi alternatif üreticilerin de ham petrol tedarikinde sıkıntılar yaşadığına dikkat çekerek, önümüzdeki dönemde yağ krizinin daha da derinleşebileceği konusunda uyarıyor.