Beyaz Saray ile Tahran arasındaki gerilim, ABD Başkanı Donald Trump'ın İran'ı küresel ticaretten tamamen izole etmeyi amaçlayan yeni yaptırım dalgası açıklamasıyla zirveye tırmandı.
Trump'ın “Şimdiye kadar herhangi bir ülkeye karşı gerçekleştirilen en ezici ekonomik operasyon”, “Bu eşi benzeri görülmemiş ölçekte bir ekonomik savaş ve tecrit olacak”, "Ekonomik kıyamet günü" olarak nitelendirdiği ve İran'a can simidi uzatan tüm ülkelere ağır bedeller ödetileceğini belirttiği tehditler, İran yönetimi tarafından "başarısız politikaların tekrarı" olarak nitelendirilerek reddedildi.Tahran, Washington'ın bu hamleyle Salı günü rekor kırarak 40 trilyon dolara ulaşan ABD federal bütçe açığını ve ülkenin içine sürüklendiği derin ekonomik çıkmazı gizlemeye çalıştığını iddia etti.
No one has given the Islamic Republic of Iran a greater opportunity to make a Deal than me. TRAGICALLY, for them, they have failed to take it. Therefore, today, I am announcing the MOST CRUSHING ECONOMIC OPERATION EVER TAKEN AGAINST ANY COUNTRY! This will be Economic Warfare and… pic.twitter.com/1CsO5S1KOy
Salı günü, ABD federal bütçe açığı rekor seviyeye ulaşarak 40 trilyon dolara çıktı. CNN, "Amerika Birleşik Devletleri giderek daha derin bir borç batağına sürükleniyor" diye yazarak bunu "acı bir dönüm noktası" olarak nitelendirdi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ve diğer üst düzey yetkililer, Trump'ın bu tehditkar çıkışlarının arkasında yatan asıl nedenin, Washington'ın kendi içindeki bu mali çöküşü ve faiz yükünü dünya kamuoyundan gizleme çabası olduğunu belirtti. İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi de Trump'ın iddialarına tepki göstererek, Washington yönetiminin sahada askeri hedeflerine ulaşamaması üzerine rotayı ekonomik savaşa kırdığını belirtti.
İran Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazım Garibabadi, ABD'nin bölgedeki askeri stratejilerinin iflas ettiğini ve bu durumun onları çaresizce ekonomik yaptırımlara sarılmaya ittiğini vurguladı. Garibabadi, Washington'ın her hamlesinde yeni bir hata yaptığını belirterek şu ifadeleri kullandı:
"İran'ın yenilginin eşiğinde olduğunu ve pamuk ipliğine bağlı olduğunu iddia ediyorlar, ancak yine de tüm müttefiklerinden yardım istiyorlar. Sorun onların yanlış hesaplamalarında yatıyor. Her defasında bu hataları örtbas etmeye çalıştıklarında, kendileri için daha da büyük bir başarısızlık yaratıyorlar. Askeri savaş hedeflerine ulaşamadı ve şimdi de bir sonraki başarısızlıklarına 'ekonomik savaş' adını verdiler."
The so-called “Economic D-Day” is a diversion from America's own crisis: unprecedented debt & surging interest costs. Doubling down on failed policies will only bring further defeat—and enmity of Iranians. US economic terrorism threatens global economy and sovereignty worldwide pic.twitter.com/Qj5SzVBjvX
Arakçi sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, ABD’yi ekonomik terörizmle suçlayarak bu kampanyanın küresel ekonomik krizleri daha da arttıracağını ve ülkelerin egemenliğini tehdit ettiğini ifade etti. Arakçi paylaşımında, “Başarısız politikalarda ısrar etmek yalnızca daha fazla yenilgiye ve İranlıların düşmanlığına yol açacaktır” ifadelerine yer verdi.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent, Washington yönetiminin İran ekonomisine yönelik uygulamayı planladığı kapsamlı ekonomik baskının İran’la sınırlı kalmayacağını ifade etti.
Bessent, Tahran’a "herhangi bir tür can simidi" sağlayan ülkelere ağır ekonomik yaptırımlar uygulayacağını ifade etti. Bessent, ABD’nin müttefiklerine "ya bizimlesiniz ya da bize düşman" mesajı vereceğini belirterek, "İster para transferi yapın, İran petrolü satın alın, ister deniz yoluyla gemi transferleri gerçekleştirin, İran’la iş yapmaya devam etmekte ısrar ederseniz; ABD Hazine Bakanlığı ve ABD hükümeti size karşı yaptırım uygulamak için tüm gücünü ve imkanlarını kullanacaktır" ifadelerini kullandı.
ABD'nin uyguladığı ağır yaptırım rejiminin İran ekonomisi üzerindeki etkileri tartışılmaya devam ederken, uzmanlar ülkenin bu baskılara karşı geliştirdiği bağışıklığa dikkat çekiyor. İran Merkez Bankası'nın eski ekonomi danışmanlarından Mehrdad Sepahvand, CNBC’nin ‘Access Middle East’ programına yaptığı açıklamalarda, uygulanan yaptırımların İran ekonomisinde tahribat yarattığını kabul etmekle birlikte, ülkenin bu zorluklara karşı koyma noktasında ciddi bir direnç geliştirdiğini ifade etti. Sepahvand, halkın günlük yaşamındaki duruma ve finansal sisteme olan güvene değinerek şu değerlendirmelerde bulundu:
"Yüksek enflasyon ve durgunluk koşullarına rağmen, dükkanlar hala yiyecek ve temel ihtiyaç maddeleriyle dolu ve büyük ölçekli panik alımlarına dair hiçbir işaret yok. Bankacılık sistemindeki ciddi dengesizliklere ve hatta şiddetli siber saldırılara rağmen, halkın bankacılık sistemine olan güveni çökmedi ve bankalara yönelik büyük bir hücum görmedik. Ve her ne kadar umut açıkça zayıflamış olsa da tamamen yok olmadı; bu nedenle durum hayal ettiğimiz kadar kötü değil."